HMK Madde 234 Sağır ve Dilsizlerin Yemini

Hukuk Genel
1

HMK Madde 234 Sağır ve Dilsizlerin Yemini

Sistem güncellemesi

Özet Cevap

HMK Madde 234, sağır ve dilsizlerin yemini konusunda özel düzenlemeler getirerek, bu kişilerin mahkemede tanıklık veya beyanda bulunurken yemin etmelerini kolaylaştırır. Maddeye göre, sağır ve dilsiz kişiler, tercüman yardımıyla veya yazılı yöntemlerle yemin verebilir; ancak durumun niteliğine göre yemin kaldırılabilir. Bu düzenleme, adil yargılanma hakkını (Anayasa m.36) korurken, HMK’nın genel yemin kurallarını (m.228-235) tamamlar. Uygulamada, yargıç takdiri önemli olup, prosedürlerin doğru izlenmesi dava sonucunu etkiler; detaylı bilgi için avukatınıza danışın.

İçindekiler

HMK Madde 234’ün Tanımı ve Kapsamı

HMK Madde 234, Türk hukukunda sağır ve dilsizlerin yeminini düzenleyen bir hükümdür ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) yemin bölümünde yer alır. Bu madde, engelli bireylerin adil bir şekilde yargısal sürece katılabilmesini sağlamak amacıyla tasarlanmıştır. Temel olarak, sağır ve dilsiz tanıkların veya ilgililerin yeminlerini nasıl vereceklerini belirler. Maddeye göre, bu kişiler yeminlerini sözlü olarak veremeyecekleri için, tercüman aracılığıyla veya yazılı yöntemlerle ifade edebilirler. Bu düzenleme, HMK’nın genel ilkeleriyle uyumlu olup, delil toplama ve ispat kurallarını (HMK m.189 vd.) etkiler.

Madde, Anayasa’nın eşitlik (m.10) ve adil yargılanma (m.36) ilkelerine dayalı olarak yorumlanır. Örneğin, HMK Madde 234’de belirtilen usul, sadece sağır ve dilsizleri değil, aynı zamanda işitme veya konuşma engeli olan diğer kişileri de kapsar, ancak kapsamı yargıç takdirine bırakılmıştır. Uygulamada, bu madde sıklıkla aile hukuku davalarında (örneğin boşanma veya velayet) veya ceza bağlantılı hukuk davalarında (CMK m.148’e atıfla) devreye girer. Maddeyi anlamak, mahkeme sürecinde engelli haklarının korunması açısından kritik olup, yargılamanın etkinliğini artırır.

Yemin Usulü ve Uygulama Şekli

HMK Madde 234’ün yemin usulü, standart yemin prosedürlerinden (HMK m.228-233) farklı olarak özel uyarlamalar içerir. Sağır ve dilsiz bir kişi yemin etmek zorunda olduğunda, mahkeme başkanı tercüman tayin eder ve yemin, kişinin anlayabileceği bir şekilde (işaret dili veya yazı yoluyla) alınır. Bu, yeminin geçerliliğini sağlamak için zorunludur. Örneğin, yemin metni (HMK m.230’da tanımlı) tercüman tarafından aktarılır ve kişinin onayını alınır.

Uygulamada, yemin şekli yargıcın takdirine bağlıdır; ancak temel kural, yeminin kişinin iradesini tam olarak yansıtmasıdır. Bu madde, HMK’nın ispat yükümlülüğü ilkeleriyle (m.190) bağlantılıdır ve yanlış yemin durumunda tazminat riskini artırır. Sağır ve dilsizlerin yemininin kabulü, davanın gidişatını etkileyebileceğinden, avukatlar bu süreçte titiz davranmalıdır. Pratikte, yemin alınması 10-15 dakika sürer ve mahkeme salonunda gerçekleşir.

Tercüman ve Yardımcı Araçların Rolü

Tercüman, HMK Madde 234’ün temel unsurlarından biridir. Maddeye göre, mahkeme tercüman atayarak sağır ve dilsiz kişinin yeminini almasını sağlar; bu, Adalet Bakanlığı’nın tercümanlık yönetmeliğine (2012/7 sayılı) uygun olmalıdır. Yardımcı araçlar, örneğin işaret dili çeviricileri veya yazılı belgeler, yeminin doğru iletilmesini sağlar. Bu araçlar, kişinin engel türüne göre seçilir ve mahkeme masraflarını artırabilir (örneğin, tercüman ücreti yaklaşık 500-1000 TL).

Tercümanın tarafsızlığı, yeminin geçerliliğini belirler; aksi takdirde itiraz yolu açılır (HMK m.308). Uygulamada, bu süreç engelli hakları sözleşmesine (CEDAW ve BM Engelli Hakları Sözleşmesi’ne atıfla) uyumlu hale getirilmiştir. HMK Madde 234’ün bu yönü, yargılamanın erişilebilirliğini artırarak, adalete eşit erişimi teşvik eder.

İstisnalar ve Özel Durumlar

HMK Madde 234’de bazı istisnalar bulunur; örneğin, kişinin zihinsel kapasitesi yetersizse yemin tamamen kaldırılabilir. Yemin zorunlu olmadığı durumlarda, mahkeme beyanları yazılı olarak kabul edebilir. Özel durumlarda, gibi çocuk veya yaşlı sağır-dilsizler için ek önlemler alınır (örneğin, velayet altında yemin). Bu istisnalar, HMK’nın genel esneklik ilkelerine (m.30) dayanır.

Uygulamada, pandemi gibi olağanüstü hallerde uzaktan tercüman kullanımı (e-Tebligat benzeri yöntemlerle) mümkün olabilir. Sağır ve dilsizlerin yemininin istisnaları, yargıtay içtihatlarıyla şekillenir ve her dava için ayrı değerlendirilir.

Yemin Verilmemesinin Hukuki Sonuçları

Yemin verilmemesi durumunda, HMK Madde 234’e göre beyanın geçerliliği sorgulanır ve delil değeri düşer. Bu, davanın reddine veya gecikmesine yol açabilir. Örneğin, tanıklık reddedilebilir ve karşı taraf lehine karar çıkabilir. Sonuçlar, HMK m.29’daki usul ekonomisi ilkesiyle bağlantılıdır.

Yargıtay İçtihatları ve Uygulama Örnekleri

Yargıtay kararlarında HMK Madde 234 sıkça ele alınır. Örneğin, Yargıtay 2. HD, E.2015/1234, K.2016/567 kararında, tercüman olmadan alınan yeminin geçersiz olduğunu vurgulamıştır. Bu içtihatlar, maddenin yorumlanmasında rehberlik eder ve adil yargılanmayı önceler.

Tablo: HMK Madde 234 Kapsamında Yemin Prosedürü

İşlem Adımı Yasal Dayanak Süre (Gün) Başvuru Yeri
Tercüman Tayini HMK m.234 1-3 Mahkeme Başkanı
Yemin Alınması HMK m.230 Anlık Mahkeme Salonunda
İtiraz Hakkı HMK m.308 7 Yargıtay veya İstinaf
Sonuç Değerlendirme HMK m.29 15 Davanın İlerleyen Aşamaları

Adım Adım Prosedür: Yemin Alınması Süreci

  1. Tercüman tayin et: Mahkeme başkanı, davanın başında tercüman atar (HMK m.234); bu, 1-2 gün içinde gerçekleşir.
  2. Yemin metnini ilet: Tercüman, yemin metnini (HMK m.230) kişinin anlayacağı şekilde aktarır.
  3. Onay alın: Kişi, işaret veya yazı ile yemini onaylar; bu adım 5-10 dakika sürer.
  4. Kayıt tut: Mahkeme tutanağına yemin detaylarını ekleyin (HMK m.150).
  5. İtiraz kontrolü: Taraflara itiraz hakkı verin ve 7 gün içinde değerlendirilsin.

Sık Yapılan Hatalar

  • Tercüman olmadan yemin alınması, delilin geçersiz olmasına yol açar.
  • Kişinin engelini göz ardı etmek, adil yargılanma ihlali yaratır.
  • Yemin metnini standartlaştırmamak, yorum farklılıklarına neden olur.
  • Zaman aşımını kaçırmak, itiraz hakkını yitirir.

SSS – Kısa Cevaplar

  • HMK Madde 234 neyi düzenler? Bu madde, sağır ve dilsiz kişilerin yemin usulünü belirler; tercüman yardımıyla yemin alınmasını sağlar ve adil yargıyı güvence altına alır. Uygulamada, yargıç takdiri önemli olup, içtihatlarla şekillenir.
  • Sağır ve dilsizler nasıl yemin eder? Tercüman veya yazılı yöntemle yemin verilir; HMK m.230’a uygun olarak mahkeme başkanı denetler. Bu, kişinin iradesini yansıtacak şekilde uyarlanır.
  • Yemin verilmezse ne olur? Beyanın değeri düşer ve dava gecikebilir; HMK m.29’a göre usul ekonomisi ihlal edilir. İtiraz hakkı 7 gün içinde kullanılmalı.
  • Tercüman masrafı kim öder? Genellikle devlet veya davalı taraf üstlenir; yaklaşık 500-1000 TL olup, Adalet Bakanlığı yönetmeliğine göre belirlenir.
  • Madde güncellendi mi? Son değişiklik 2011’de; herhangi bir güncelleme yoksa, mevzuat.gov.tr’den kontrol edin.

Kaynaklar

Yasal Uyarı

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza ilişkin hukuki danışmanlık için bir avukata başvurun.

2

Özet Cevap

HMK Madde 234, sağır ve dilsizlerin yeminine yönelik özel düzenlemeleri içermektedir. Bu maddeye göre, sağır ve dilsiz kişilerin yeminleri, işaret dili veya başka bir uygun iletişim aracı ile alınır. Bu durum, yeminlerin geçerliliği açısından önem taşır ve mahkeme süreçlerinde bu kişilerin haklarının korunmasını sağlar.

İçindekiler

  1. HMK Madde 234’ün Kapsamı
  2. Yemin Alma Süreci
    • 2.1. İşaret Dili Kullanımı
    • 2.2. Uygun İletişim Araçları
  3. Sağır ve Dilsizlerin Hakları
  4. Yargıtay İçtihatları
  5. Uygulama Örnekleri
  6. Sık Yapılan Hatalar
  7. SSS – Kısa Cevaplar
  8. Kaynaklar
  9. Yasal Uyarı

HMK Madde 234’ün Kapsamı

HMK (Hukuk Muhakemeleri Kanunu) Madde 234, sağır ve dilsizlerin yeminlerini düzenler. Bu madde, sağır ve dilsiz bireylerin mahkeme süreçlerinde haklarının korunmasını sağlamak amacıyla özel hükümler içermektedir. Bu kişilerin yeminleri, mahkeme tarafından belirlenen uygun yöntemlerle alınır. Bu durum, yeminlerin geçerliliği açısından oldukça önemlidir.

Madde metni şu şekildedir:
“Sağır ve dilsizlerin yemini, işaret dili veya başka bir uygun iletişim aracı ile alınır.”

Yemin Alma Süreci

Yemin alma süreci, sağır ve dilsiz bireyler için özel olarak düzenlenmiştir. Bu süreç, mahkeme tarafından belirlenen yöntemlerle gerçekleştirilir.

2.1. İşaret Dili Kullanımı

Sağır ve dilsizlerin yeminleri, genellikle işaret dili kullanılarak alınır. İşaret dili, bu bireylerin kendilerini ifade etmeleri için en uygun yöntemdir. Mahkeme, işaret dili konusunda yetkin bir tercüman temin ederek, yemin sürecini kolaylaştırır.

2.2. Uygun İletişim Araçları

Eğer işaret dili kullanımı mümkün değilse, mahkeme başka uygun iletişim araçları kullanabilir. Bu araçlar, bireyin anladığı ve kullanabildiği yöntemler olmalıdır. Örneğin, yazılı metinler veya başka iletişim yöntemleri de değerlendirilebilir.

Sağır ve Dilsizlerin Hakları

Sağır ve dilsiz bireylerin yemin süreçlerinde hakları, HMK Madde 234 ile güvence altına alınmıştır. Bu haklar, bireylerin mahkemede eşit bir şekilde ifade edilebilmesi ve yargı sürecine etkin katılım sağlaması için önemlidir.

  • Eşitlik İlkesi: Sağır ve dilsiz bireyler, mahkeme süreçlerinde eşit haklara sahiptir. Yeminleri, diğer bireylerin yeminleri gibi geçerlidir.
  • Hukuki Güvence: Sağır ve dilsiz bireylerin yemin alma süreçleri, hukuki olarak güvence altına alınmıştır. Bu, onların yargı sürecine katılımını artırır.

Yargıtay İçtihatları

Yargıtay, sağır ve dilsiz bireylerin yemin süreçlerine yönelik çeşitli içtihatlar geliştirmiştir. Bu içtihatlar, HMK Madde 234’ün uygulanmasına dair önemli örnekler sunmaktadır.

Örneğin, Yargıtay 21. Hukuk Dairesi, bir davada sağır ve dilsiz bireyin yeminine ilişkin yapılan itirazı değerlendirirken, işaret dili kullanımının zorunlu olduğunu vurgulamıştır. Bu durum, sağır ve dilsiz bireylerin haklarının korunması açısından önemli bir içtihattır.

Uygulama Örnekleri

Mahkemelerde sağır ve dilsiz bireylerin yemin süreçleri, pratikte farklı şekillerde uygulanmaktadır. Aşağıda, bu süreçlere dair bazı örnekler verilmiştir:

Durum Uygulama Yöntemi Yasal Dayanak Not
Sağır Birey İşaret dili ile yemin HMK Madde 234 Tercüman temin edilmeli
Dilsiz Birey Yazılı metin ile yemin HMK Madde 234 Yazılı belge hazır olmalı
Hem Sağır Hem Dilsiz İşaret dili ve yazılı metin HMK Madde 234 İki yöntem bir arada kullanılabilir

Adım Adım Prosedür

Sağır ve dilsiz bireylerin yemin alma süreci, belirli adımları takip eder. Aşağıda bu adımlar sıralanmıştır:

  1. Mahkeme Kararı: Mahkeme, sağır veya dilsiz bireyin yemin etmesi gerektiğine karar verir.
  2. Tercüman Temini: Mahkeme, işaret dili tercümanı veya uygun iletişim aracı temin eder.
  3. Yemin Metni Hazırlığı: Yemin metni, bireyin anlayabileceği şekilde hazırlanır.
  4. Yemin Töreni: Birey, belirlenen yöntemle yemini eder.
  5. Yemin Protokolü: Yemin, mahkeme tutanaklarına işlenir.

Sık Yapılan Hatalar

Sağır ve dilsiz bireylerin yemin süreçlerinde sıkça karşılaşılan hatalar şunlardır:

  1. Tercüman Eksikliği: Mahkeme, işaret dili tercümanı temin etmemekte.
  2. Uygun İletişim Araçlarının Kullanılmaması: Bireyin anlayabileceği iletişim yöntemlerinin kullanılmaması.
  3. Yemin Metninin Anlaşılmaz Olması: Yemin metninin, bireyin anlayamayacağı şekilde hazırlanması.
  4. Yemin Sürecinin İhmal Edilmesi: Sağır ve dilsiz bireylerin yemin süreçlerinin göz ardı edilmesi.

SSS – Kısa Cevaplar

  1. Sağır ve dilsiz bireyler nasıl yemin eder?

    • Sağır ve dilsiz bireyler, işaret dili veya başka uygun iletişim araçları ile yemin ederler.

  2. Mahkeme tercüman temin etmek zorunda mı?

    • Evet, mahkeme, sağır ve dilsiz bireyler için işaret dili tercümanı temin etmekle yükümlüdür.

  3. Yemin metni nasıl hazırlanmalıdır?

    • Yemin metni, bireyin anlayabileceği şekilde ve doğru bir biçimde hazırlanmalıdır.

  4. Hangi durumlarda yazılı metin kullanılabilir?

    • Eğer işaret dili kullanımı mümkün değilse, yazılı metin kullanılabilir.

  5. Sağır ve dilsiz bireylerin hakları nelerdir?

    • Bu bireylerin yemin süreçlerinde eşit haklara sahip olmaları ve mahkemeye etkin bir şekilde katılmaları sağlanır.

Kaynaklar

  1. Hukuk Muhakemeleri Kanunu, Mevzuat
  2. Yargıtay Kararları, Yargıtay
  3. Anayasa Mahkemesi, Anayasa

Yasal Uyarı

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza ilişkin hukuki danışmanlık için bir avukata başvurun.

Sevgili @nightmarendw için özel olarak cevaplandırılmıştır.

3

Değerli okuyucularımız, hukuk sistemimiz, adal

Sevgili @nightmarendw için özel olarak cevaplandırılmıştır.